Chủ động tầm soát, nâng cao hiệu quả phát hiện sớm ung thư cổ tử cung

Ung thư cổ tử cung là một trong những bệnh ung thư phụ khoa phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe và chất lượng cuộc sống của phụ nữ. Tuy nhiên, bệnh có thể được phát hiện sớm thông qua các phương pháp tầm soát phù hợp. Đặc biệt, sự phát triển của công nghệ xét nghiệm và chẩn đoán đang mở ra nhiều cơ hội nâng cao hiệu quả sàng lọc, hạn chế bỏ sót tổn thương tiền ung thư.

Tại hội thảo thuộc sự kiện “Tín hiệu Eva” tổ chức tại TP Cần Thơ, TS.BS Lâm Đức Tâm, giảng viên Trường Đại học Y Dược Cần Thơ, Phó trưởng Khoa Phụ sản, Bệnh viện Đa khoa Trung ương Cần Thơ, đã chia sẻ những cập nhật về phương pháp sàng lọc, chẩn đoán và ứng dụng công nghệ mới trong phát hiện ung thư phụ khoa, đặc biệt là ung thư cổ tử cung.

HPV - tác nhân chính gây ung thư cổ tử cung

Theo TS.BS Lâm Đức Tâm, virus HPV là nguyên nhân chủ yếu gây ung thư cổ tử cung. Trong đó, hai chủng HPV nguy cơ cao là HPV 16 và HPV 18 có liên quan đến hơn 60-70% trường hợp ung thư cổ tử cung xâm lấn. Bên cạnh yếu tố vi rút, môi trường vi sinh âm đạo cũng có vai trò nhất định đối với sức khỏe niêm mạc. Hệ vi sinh mất cân bằng, tình trạng viêm nhiễm kéo dài có thể làm suy yếu hàng rào bảo vệ tự nhiên, tạo điều kiện thuận lợi để HPV tồn tại dai dẳng và thúc đẩy những biến đổi bất thường tại cổ tử cung.

HPV chủ yếu lây truyền qua quan hệ tình dục và tiếp xúc trực tiếp giữa da, niêm mạc ở vùng sinh dục. Sau khi nhiễm vi rút, phần lớn trường hợp có thể tự đào thải nhờ hệ miễn dịch trong khoảng 18-24 tháng. Tuy nhiên, nếu vi rút tồn tại kéo dài, nguy cơ xuất hiện tổn thương tiền ung thư và tiến triển thành ung thư xâm lấn sẽ tăng lên. Quá trình này thường diễn ra trong khoảng 10-20 năm.

Tùy mức độ tổn thương, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp theo dõi hoặc điều trị phù hợp. Đối với tổn thương mức độ thấp, nhiều trường hợp có khả năng tự thoái triển nên chưa cần can thiệp xâm lấn, nhưng phải được theo dõi định kỳ. Ngược lại, tổn thương mức độ cao cần được đánh giá và điều trị kịp thời nhằm ngăn ngừa tiến triển thành ung thư xâm lấn.

Theo định hướng của Tổ chức Y tế thế giới (WHO), các chương trình phòng, chống ung thư cổ tử cung hướng đến mục tiêu giảm tỷ lệ mắc bệnh xuống dưới 12 trường hợp/100.000 phụ nữ vào năm 2030 và dưới 4 trường hợp/100.000 phụ nữ vào năm 2050. Để đạt được mục tiêu này, việc mở rộng độ bao phủ tầm soát, nâng cao chất lượng xét nghiệm và cập nhật các phương pháp chẩn đoán đóng vai trò đặc biệt quan trọng.

Công nghệ xét nghiệm mới nâng cao khả năng phát hiện tổn thương

Hiện nay, cùng với phương pháp tế bào học cổ điển, nhiều kỹ thuật hiện đại đã được ứng dụng trong tầm soát ung thư cổ tử cung. Theo chia sẻ của bác sĩ Tâm, xét nghiệm tế bào học có thể gặp hạn chế về độ nhạy, đặc biệt khi quá trình lấy mẫu, xử lý hoặc đọc kết quả chưa bảo đảm yêu cầu kỹ thuật. Điều này có thể dẫn đến âm tính giả, khiến một số tổn thương không được phát hiện kịp thời.

Trong khi đó, xét nghiệm HPV DNA ngày càng được chú trọng và được WHO khuyến nghị làm phương pháp tầm soát ưu tiên trong các chương trình phù hợp. Phương pháp này giúp phát hiện sự hiện diện của các chủng HPV nguy cơ cao trước khi xuất hiện những biến đổi tế bào rõ rệt. Đáng chú ý, kỹ thuật tự lấy mẫu tại nhà có thể được triển khai trong điều kiện đáp ứng yêu cầu chuyên môn, góp phần giảm tâm lý e ngại, tăng khả năng tiếp cận dịch vụ và mở rộng tỷ lệ phụ nữ tham gia tầm soát. Với kết quả HPV âm tính, khoảng cách giữa các lần tầm soát có thể kéo dài đến 5 năm, tùy theo hướng dẫn và tình trạng nguy cơ của từng người.

Đối với những trường hợp có kết quả HPV dương tính hoặc tế bào học xuất hiện bất thường chưa rõ ràng, kỹ thuật nhuộm miễn dịch tế bào có thể hỗ trợ phân tầng nguy cơ, xác định những trường hợp cần được soi cổ tử cung và sinh thiết để đánh giá chuyên sâu. Qua đó, bác sĩ có thêm cơ sở đưa ra quyết định xử trí phù hợp, hạn chế tình trạng can thiệp không cần thiết nhưng vẫn bảo đảm không bỏ sót tổn thương nguy cơ cao.

Bên cạnh ứng dụng công nghệ, bác sĩ Tâm cũng lưu ý tầm quan trọng của việc phối hợp giữa các phương pháp chẩn đoán. Trong thực hành lâm sàng, đôi khi kết quả tế bào học, soi cổ tử cung và giải phẫu bệnh không tương đồng. Một số trường hợp bệnh nhân còn rất trẻ, chưa lập gia đình hoặc chưa từng quan hệ tình dục vẫn có thể được phát hiện mắc bệnh ở giai đoạn tiến triển. Vì vậy, việc đánh giá toàn diện, đối chiếu kết quả và phối hợp chặt chẽ giữa các chuyên khoa là yêu cầu cần thiết nhằm hạn chế sai lệch trong chẩn đoán.

Để bảo vệ sức khỏe, phụ nữ cần chủ động thực hiện tầm soát ung thư cổ tử cung theo khuyến cáo chuyên môn và độ tuổi phù hợp; không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi khám. Những trường hợp có kết quả HPV nguy cơ cao, viêm nhiễm tái phát hoặc bất thường tại cổ tử cung cần được thăm khám, quản lý và theo dõi tại các cơ sở sản phụ khoa.

Phát hiện bệnh ngay từ giai đoạn tiền ung thư giúp nâng cao hiệu quả điều trị, tạo cơ hội bảo tồn tử cung, duy trì khả năng sinh sản và cải thiện chất lượng cuộc sống. Ngược lại, khi bệnh đã tiến triển thành ung thư xâm lấn, việc điều trị thường phức tạp, tốn kém và ảnh hưởng lớn đến sức khỏe người bệnh. Vì vậy, chủ động tầm soát định kỳ chính là giải pháp quan trọng giúp phụ nữ bảo vệ sức khỏe và giảm gánh nặng do ung thư cổ tử cung.

Bài, ảnh:  Khánh Vân