Bệnh do não mô cầu: Nhận biết sớm, chủ động phòng ngừa

Bệnh do não mô cầu là bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra. Đây là căn bệnh nằm trong nhóm 6 bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nhất tại Việt Nam. Trước bối cảnh khu vực phía Nam tiếp tục ghi nhận các ca mắc mới, ngành y tế thành phố Cần Thơ khuyến cáo người dân tuyệt đối không chủ quan, cần trang bị kiến thức để nhận diện sớm và chủ động phòng ngừa.

* Diễn tiến nhanh, di chứng nặng

Theo các chuyên gia, vi khuẩn Neisseria meningitidis khi xâm nhập vào máu hoặc màng não có thể gây viêm màng não mủ, nhiễm khuẩn huyết và sốc nhiễm trùng.

Mức độ nguy hiểm lớn nhất của bệnh nằm ở tốc độ chuyển biến cực nhanh. Tính từ lúc khởi phát cơn sốt đầu tiên, người bệnh có thể rơi vào tình trạng nguy kịch và tử vong chỉ trong vòng 24 giờ. Ngay cả khi may mắn được cứu sống nhờ các can thiệp y tế tích cực như lọc máu hay chạy tim phổi nhân tạo, người bệnh vẫn phải đối mặt với nguy cơ mang theo di chứng nặng nề suốt đời: điếc, liệt tay chân, cắt cụt chi, tổn thương hệ thần kinh và chậm phát triển tinh thần.

Thời gian qua, khu vực phía Nam đã ghi nhận sự gia tăng số ca mắc so với cùng kỳ năm ngoái. Điển hình, tại TP Hồ Chí Minh đã xuất hiện chùm ca bệnh học đường với hậu quả đáng tiếc là có ca tử vong. Tại tỉnh Cà Mau, cuối tháng 10/2026, ghi nhận trường hợp tử vong thứ 2 do viêm não mô cầu được ghi nhận tại tỉnh Cà Mau trong năm nay. Tại Cần Thơ, ngành y tế thành phố cũng đã ghi nhận trường hợp mắc bệnh. Do đó, Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Cần Thơ đã liên tục tham mưu Sở Y tế đẩy mạnh giám sát, chủ động khống chế nguy cơ bùng phát dịch trong cộng đồng.

Các triệu chứng khởi phát ban đầu của bệnh do não mô cầu rất dễ nhầm lẫn với cảm cúm thông thường. Khi nhiễm bệnh, người mắc thường có biểu hiện mệt mỏi, sốt cao đột ngột, buồn nôn hoặc nôn mửa, đau đầu dữ dội. Tuy nhiên, có những dấu hiệu đặc trưng mà người dân cần đặc biệt ghi nhớ, như: Cứng cổ và nhạy cảm với ánh sáng; Dấu hiệu “tử ban” là các nốt xuất huyết, đốm đỏ hoặc bầm tím xuất hiện trên da và lan ra toàn thân rất nhanh; Thay đổi tri giác: Trạng thái lơ mơ, li bì, co giật, khó đánh thức. Ở trẻ nhỏ chưa biết nói, dấu hiệu có thể là tình trạng tê bì, quấy khóc liên tục và bỏ bú.

Các biểu hiện này có thể không xuất hiện đồng thời. Do đó, khi thấy bản thân hoặc người nhà có biểu hiện sốt cao khó hạ kèm theo các triệu chứng bất thường nêu trên, cần lập tức đến cơ sở y tế để được thăm khám. Tuyệt đối không tự ý mua thuốc điều trị tại nhà để tránh đánh mất “thời gian vàng” cứu sống bệnh nhân.

* Khuyến cáo phòng bệnh

Để bảo vệ bản thân và cộng đồng, đặc biệt khi thời tiết thay đổi tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi, ngành y tế Cần Thơ khuyến cáo mạnh mẽ người dân cần thực hiện tốt 5 biện pháp sau:

+ Chủ động tiêm vắc xin: Đây là biện pháp dự phòng đặc hiệu và mang lại hiệu quả cao nhất. Hiện đã có các loại vắc xin phòng ngừa não mô cầu (ngừa các nhóm huyết thanh khác nhau). Người dân, đặc biệt là trẻ em và thanh thiếu niên, nên đến các trung tâm tiêm chủng để được tư vấn tiêm ngừa đầy đủ.

+ Đảm bảo vệ sinh cá nhân: Thường xuyên rửa tay bằng xà phòng; súc miệng, họng bằng dung dịch sát khuẩn. Che kín mũi, miệng khi ho hoặc hắt hơi và tuyệt đối không khạc nhổ bừa bãi nơi công cộng.

+ Giữ gìn không gian sống thông thoáng: Đảm bảo nơi ở, nơi làm việc, phòng học luôn sạch sẽ, thông thoáng, đón ánh nắng mặt trời để hạn chế sự phát triển của mầm bệnh.

+ Đeo khẩu trang bảo vệ: Thực hiện đeo khẩu trang khi đến những nơi công cộng đông người, đặc biệt là khi đến bệnh viện thăm khám hoặc khi tiếp xúc gần với người đang có triệu chứng bệnh hô hấp.

+ Uống thuốc dự phòng khi có yếu tố tiếp xúc: Nếu có tiền sử tiếp xúc gần với ca bệnh hoặc người nghi ngờ mắc não mô cầu, người dân phải thông báo ngay lập tức cho cơ sở y tế địa phương. Việc này nhằm đảm bảo người tiếp xúc được theo dõi sức khỏe và uống kháng sinh dự phòng lây nhiễm theo đúng phác đồ quy định.

Bệnh não mô cầu dù nguy hiểm nhưng hoàn toàn có thể ngăn chặn hiệu quả. Sự chủ động phòng ngừa và ý thức phát hiện bệnh sớm từ mỗi cá nhân là rất quan trọng để bảo vệ bản thân gia đình và cộng đồng.

Kim Nhiên - CDC Cần Thơ

Tài liệu tham khảo:

1. HCDC: 

https://hcdc.vn/nhung-dieu-can-biet-ve-benh-nao-mo-cau-cVWAjp.html

2. Báo Cần Thơ:

https://baocantho.com.vn/chu-dong-phong-benh-do-nao-mo-cau-a218940.html

https://baocantho.com.vn/viem-mang-nao-do-nao-mo-cau-sat-thu-24-gio--a197559.html

3. CDC Cần Thơ:

https://cdccantho.vn/khoa-phong-chong-benh-truyen-nhiem-kiem-dich-y-te-quoc-te/viem-nao-mo-cau-chu-dong-phong-benh-phat-hien-som-dieu-tri-kip-thoi-2082.html